Prawo

Rozwód kościelny

W ostatnich latach zdecydowanie wzrósł odsetek rozwodów. W znaczącym stopniu przyczyniła się do tego pandemia koronawirusa i kolejne lockdowny. Wbrew powszechnej nomenklaturze, nie istnieje coś takiego jak rozwód kościelny. Na gruncie prawa kanonicznego możliwe jest jedynie stwierdzenie nieważności małżeństwa. Nie uzyskuje się zatem rozwodu kościelnego, a unieważnienie małżeństwa.

Rozwód cywilny – czy jest konieczny?

Wokół tzw. rozwodu kościelnego narosło wiele mitów. Jednym z nich jest opinia, że uzyskanie rozwodu z orzeczeniem o winie małżonka, ułatwi uzyskanie stwierdzenia nieważności małżeństwa. Tymczasem wynik rozwodu cywilnego nie ma żadnego przełożenia na rozstrzygnięcie sądu kościelnego. Prawo kanoniczne jest bowiem odrębnym zbiorem regulacji, stosowanych w kościele katolickim. Sąd kościelny kieruje się zatem przesłankami zawartymi w kodeksie prawa kanonicznego, a nie cywilnego, jak ma to miejsce w przypadku rozwodu cywilnego. Paradoksalnie można zatem uzyskać stwierdzenie nieważności małżeństwa zgodnie z prawem kanonicznym, będąc nadal w cywilnym związku małżeńskim. Takie sytuacje raczej nie mają jednak miejsca, ponieważ w pierwszej kolejności para decyduje się za zakończenie małżeństwa w sądzie cywilnym. Wyrok sądu kościelnego nie jest w żadnej mierze wiążący dla sądu świeckiego.

Rozwód kościelny – od czego zacząć?

Aby uzyskać tzw. rozwód kościelny konieczna jest skarga powodowa, którą należy wnieść do sądu kościelnego. Podobnie jak w przypadku rozwodu świeckiego, także tu należy wykazać, że zaszły przesłanki przemawiające za racjami powoda. Przesłanki te różnią się o tych, wymienionych w kodeksie cywilnym. Za stwierdzeniem nieważności małżeństwa przemawiają następujące okoliczności:

  1. Nieodpowiedni wiek małżonków;
  2. Istnienie zbyt bliskiego stopnia pokrewieństwa między małżonkami;
  3. Publiczny ślub czystości złożony przez jednego z małżonków;
  4. Wiara inna niż katolicka;
  5. Podstęp, inaczej wady zgody małżeńskiej;
  6. Powody natury psychicznej.

Jak wynika ze statystyk, najczęstszym powodem ubiegania się o unieważnienie ślubu kościelnego są powody natury psychicznej. Wbrew nazwie nie chodzi tu tylko o poważne schorzenia natury psychicznej. Mogą to być także zaburzenia lub po prostu brak dojrzałości emocjonalnej w momencie ślubu kościelnego. Przyczyn natury psychicznej należy zatem szukać nie tylko w gabinecie psychiatry, ale także psychologa czy seksuologa. Mogą to być także prozaiczne problemy, które ujawniają się po wspólnym zamieszkaniu małżonków. Chodzi tu przede wszystkim o brak umiejętności wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego i konsultowania decyzji z rodzicami, a nie z drugim współmałżonkiem.

Drugą najpopularniejszą przesłanką są wady zgody małżeńskiej. Tutaj można powołać się na obawę lub szantaż ekonomiczny, np. ze strony rodziny naciskającej na zawarcie ślubu kościelnego. Dotyczy to szczególnie bardzo młodych małżonków, uzależnionych finansowo od pomocy rodziców. W ramach tej przesłanki można także powołać się na niechęć posiadania potomstwa przez jednego z małżonków, potajemnie stosowanie antykoncepcji, a nawet brak poszanowania sakramentu i zdradę. Także unikanie obowiązków małżeńskich może być przyczyną unieważnienia małżeństwa, jeżeli wynika z zatajenia choroby lub bezpłodność. Ślub kościelny jest bowiem zawierany z myślą o posiadaniu potomstwa i wychowaniu to zgodnie z zasadami panującymi w kościele katolickim. Do istotnych obowiązków małżeńskich zalicza się także wierność, miłość, uczciwość wobec współmałżonka, a także pomoc w chorobie.

Na koniec warto wspomnieć o stosunkowo rzadkiej przesłanie, powodującej nieważność małżeństwa kościelnego, czyli tzw. przyzwoitości publicznej. Chodzi tu po prostu o wspomniany zakaz zawierania małżeństw w przypadku istnienia bliskiego pokrewieństwa prawnego.

Rozwód kościelny – procedura

Konieczne jest wniesienie skargi pogodowej, którą rozpatruje przewodniczący trybunału kościelnego. Może on zatwierdzić lub odrzucić skargę powodową w formie dekretu. Samo złożenie skargi powodowej do właściwego miejscowo sądu kościelnego, nie gwarantuje zatem rozpoczęcia procedury.

Po zatwierdzeniu skargi, przewodniczący trybunału rozpoczyna proces o stwierdzenie nieważności małżeństwa. Co istotne i co odróżnia sąd kościelny od sądu cywilnego, sprawy nie mają charakteru jawnego. Małżonkowie są przesłuchiwani oddzielnie w obecności sędziego. Materiał dowodowy w procesie o stwierdzenie nieważności małżeństwa, mogą stanowić zeznania świadków. Ważne, aby były to osoby, które dobrze znają małżonków i są poinformowane w kwestii ich pożycia. Takimi osobami mogą być bliscy i przyjaciele, ale już nie np. spowiednik jednego z małżonków. Na gruncie prawa cywilnego zeznania rodziny są z kolei traktowane drugorzędnie i nie mają co do zasady decydującego wpływu na wydanie wyroku.

Rozwód kościelny – pełnomocnik i koszty

Wiele osób sądzi, że rozwód kościelny wiąże się z ogromnymi kosztami. Tymczasem odpowiedź na pytanie, ile kosztuje rozwód kościelny nie opiewa na astronomiczne kwoty. Koszty te mieszczą się bowiem w przedziale od 900 do 2300 zł. Kwota może się zwiejsz6c, jeżeli strona zdecyduje się na proces z udziałem adwokata kościelnego. Jest nim zazwyczaj osoba duchowna z wykształceniem prawniczym lub adwokat świecki, posiadający odpowiedni dekret biskupa. Dobry adwokat kościelny pomoże w uzyskaniu wyroku pozytywnego, poprzez dobór odpowiedniej podstawy prawnej z prawa kanonicznego, a także materiału dowodowego. Może także brać udział w niektórych czynnościach procesowych, np. przy przesłuchiwaniu świadków.

Przed sądem kościelnym działa także obrońca węzła małżeńskiego. Stoi on na straży sakramentu małżeństwa, a jego zadaniem jest zbicie argumentów, będących podstawa złożenia skargi powodowej. Choćby z tego względu, warto rozważyć rozmowę z adwokatem kościelnym, który przygotuje również bezbłędnie skargę. Kancelaria kanoniczna reprezentuje klienta od samego początku procesu, ale można ograniczyć się także do uzyskania jedynie porady prawnej. Obrońca węzła małżeńskiego wydaje opinie, która jest następnie załączenie do materiału dowodowego. Nie jest to jeszcze wyrok, ale może mieć wpływ na werdykt wydany przez sąd kościelny. Adwokat kościelny posiada wiedzę merytoryczną, która pozwala na skuteczne odparcie zarzutów obrońcy węzła małżeńskiego i jego negatywnej opini. Sakrament małżeństwa jest jednym z fundamentów kościoła katolickiego, stąd tak dużą wagę przywiązuje się do małżeństwa. Węzeł małżeński sady kościelne są skłonne rozwiązać jedynie na gruncie mocnych podstaw prawnych. 

Rozwód kościelny – jak długo trwa?

Zgodnie z regulacjami prawa kanonicznego, postępowanie o unieważnienie ślubu kościelnego lub brak podstaw do jego orzeczenia, powinno zakończyć się w ciągu roku od złożenia skargi powodowej. Istnieje także tzw. tryb ekspresowy, czyli trwający zaledwie 45 dni. W praktyce będzie to jednak nadal kilka miesięcy, głównie z uwagi na tradycyjny obieg korespondencji. Warto również zwrócić uwagę na fakt, że wiele spraw o unieważnienie małżeństwa kosvirlnrho kończy się niepowodzeniem, gdyż strony nie znają w ogóle prawa kanonicznego. Z tego względu warto skorzystać z oferty, jaką ma kancelaria prawa kanonicznego w danej diecezji. 

You may also like...

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *